Laksham Singh Sandhan

Title: Laksham Singh Sandhan

Creator: Hari Sharma

Language: pan

Subject: East Indian Canadians -- British Columbia -- History -- 20th century; Punjab (India) -- Emigration and immigration -- History -- 20th century; Panjabis (South Asian people) -- British Columbia -- History -- 20th century; East Indian Canadians -- British Columbia -- Cultural Assimilation; East Indian Canadians -- Ethnic Identity; Sikh Canadians -- British Columbia -- Vancouver -- Interviews;

Summary: Lakshman Singh Thandi came to Canada in 1930 at the age of 17. He came from a village where he studied up to the 7th Standard. Nobody else from the family attended school. His father came to Canada in 1906 and learned enough English to read a newspaper.<br /> <br /> At that time there it was hard to get a passport in India. He came along with three other people during World War I. The medical examination for his entry to Canada was conducted in Hong Kong. One of the most common reasons for being rejected was trachoma [an infectious eye disease]. Thandi was found to have trachoma, so he stayed a month in Hong Kong while it was being treated. There was a Gurdwara [temple] in Hong Kong where he stayed and was fed, along with other immigrants who were housed together. A Chinese family in Hong Kong had the job of bringing Indian or Sikh people from the port to the Gurdwara by boat. After being declared medically fit he came to Canada. In Hong Kong most people spoke English so he could communicate with them, but when he got to Canada he found Canadians spoke too quickly for him to understand.<br /> <br /> During the trip, when there were inspections of passports or other papers, Indians and Chinese people were made to stand on the deck or outside. When they arrived in Canada, the immigration authorities had all the new arrivals stand in a row while they took the passports to inspect. A doctor came on board to do another medical exam, and then they were taken to the immigration office. There the sponsor’s papers were checked. Men could sponsor their wives and children under 18. Thandi was allowed in and lived on 2nd Avenue in Vancouver.<br /> <br /> At 1st Avenue and Ontario Street there was a mill where his father had fuel wood contract. They lived there until 1937. Six people lived together with one person who cooked for them [a “cookhouse” or group living arrangement]. In 1930 there were about 10-12 cookhouses. People who were only staying 2-3 days could stay for free. They were identified with their cookhouse. They changed cookhouses only when they got work in another place. They had a healthy diet in the cookhouses and there was not much alcohol use at that time. <br /> <br /> Their work was heavy labour in the mills. On week days they worked 10 hours a day and on Saturdays they worked 5 hours. They could not miss a day of work. They did get respect from management and foremen for the work they did, even if they were traditional and wore a turban. For example, many of them were expert lathe workers and could follow blueprints. However, they weren’t given the same chances as other workers. They were perceived as uneducated and unable to learn new things. There were also real communication problems on both sides.<br /> <br /> Most of the Indian workers did not know other trades, which is why they opted for work in mills and farms. There were about 4 or 5 farms owned by white people where Indian people worked, but they were insulted by the owners.<br /> <br /> Thandi lived three years in Vancouver. He worked, went to technical school, and drove trucks for wood contractors. Then he went back to India. His father sold the contract at 1st and Ontario and with some others started a collective mill in Richmond.<br /> <br /> He was a wrestler and thought he could compete in Canada, but there were changes to the rules. He did wrestle once in India in 1937, at the end of which he was given $7. Since he wasn’t happy with that pay, he decided to get a job instead. He stayed in India during the war since there was no way to come to Canada and there were fears he could be recruited into the military. He returned to Canada with his family in 1951. In 1962 his father returned to India as a pensioner so that his $60 monthly pension would go farther.<br /> <br /> The Indian community was close-knit. They worked together on Indian independence and immigration rights. They wanted to change the immigration laws to allow family members of any age to be sponsored. They raised money for the Congress Party and for the case of Bhagat Singh [who mounted a court challenge to allow Indian immigrants to become naturalized U.S. citizens]. Hindu, Sikh and Muslim families from India all attended the Gurdwara in Vancouver. Among them, Thandi remembers only one family of Hindus that converted to Christianity.<br /> <br /> When he was in Canada in the 1930s, there was much less interaction with white people. Turbans weren’t allowed in certain theatres, some businesses wouldn’t serve them, and they didn’t venture into fancy restaurants. But there was not much open discrimination. He was able to work driving a truck and selling fuel wood while wearing his turban.<br /> <br /> Thandi feels life has improved for them in Canada but not in India. Although they still feel like immigrants here, they have become involved in Canadian society. There is more respect and official rights. Most Indian immigrants are Sikhs with dual citizenship. They can still maintain their link to India.<br /> <br /> He contrasts their situation to the Chinese and Japanese immigrants. Although they still speak their languages in the home, they have more marriage outside their community. The Indians are still close-knit. Thandi believes children should be given an Indian education until they reach high school, then get a secular education. They should also arrange marriages for their children with people from India, so that they will maintain their connection to Indian culture.<br /> <br /> He feels Hindustan could do more to progress so that there would be no need for migration to other countries. They might still choose to come here but would not be forced to come to make a living. They also shouldn’t be forced to “go back where they belong” but should be able to go back to India if they decide they don’t feel at home here.

Summary - French: Lakshman Singh Thandi est arrivé au Canada en 1930, à l’âge de 17 ans. Dans son village, il a fait ses études jusqu’au 7e standard [système britannique] mais personne d’autre de sa famille n’a été scolarisé. Son père est arrivé au Canada en 1906 et il a appris l’anglais suffisamment pour lui permettre de lire le journal. <br /> <br /> À l’époque, il était difficile d’obtenir un passeport aux Indes. Il est arrivé avec trois autres personnes pendant la première guerre mondiale. L’examen médical exigé pour entrer au Canada avait lieu à Hong Kong. La plupart des candidats refusés souffraient de trachome. On a diagnostiqué cette maladie infectieuse des yeux chez Thandi, alors il a dû rester un mois à Hong Kong pour subir des traitements. Il y avait un Gurdwara [temple] à Hong Kong où il était nourri et logé avec d’autres immigrants. Une famille chinoise de Hong Kong était chargée de transporter les Indiens ou les Sikhs du port jusqu’au Gurdwara en bateau. Après avoir été jugé médicalement apte, il est venu au Canada. À Hong Kong, la plupart des gens parlaient anglais, alors il pouvait communiquer avec eux. Mais en arrivant au Canada, les Canadiens parlaient trop rapidement et il ne pouvait pas les comprendre. <br /> <br /> Pendant le voyage, lors des inspections des passeports et des autres papiers, les Indiens et les Chinois devaient se tenir sur le pont ou à l’extérieur. En arrivant au Canada, les autorités de l’Immigration ont demandé aux nouveaux immigrants de se placer en rang pour l’inspection des passeports. Un médecin est monté à bord pour effectuer un autre examen médical, puis les immigrants sont passés au bureau d’immigration, où l’on a vérifié les papiers des parrains. Les hommes pouvaient parrainer leur femme et leurs enfants âgés de moins de 18 ans. On a permis à Thandi d’entrer et il a habité sur la 2e Avenue, à Vancouver. <br /> <br /> Son père avait signé un contrat avec une scierie située sur la 1ère Avenue et la rue Ontario : il était fournisseur de bois de chauffage. Ils ont habité au même endroit jusqu’en 1937. Six personnes habitaient ensemble, avec un cuisinier [ce type de vie en groupe était appelé “cuisine de chantier”]. En 1930, on retrouvait environ une douzaine de ce type d’habitation. Les gens pouvaient y rester 2-3 jours sans payer et ils étaient associés à leur cuisine de chantier. Ces cuisines offraient une alimentation équilibrée et on y consommait très peu d’alcool à l’époque. <br /> <br /> Les emplois dans la scierie exigeaient beaucoup d’effort physique. La semaine, les Indiens travaillaient 10 heures par jour et le samedi, ils travaillaient 5 heures par jour. Ils ne pouvaient pas s’absenter du travail. La direction et les superviseurs respectaient leur travail, même si les hommes étaient traditionnels et portaient un turban. Par exemple, plusieurs d’entre eux étaient des travailleurs experts de la tour à bois et ils étaient capables de suivre des plans détaillés. Cependant, on ne leur accordait pas les mêmes chances qu’aux autres travailleurs. On les percevait comme des gens peu éduqués et incapables d’apprendre de nouvelles choses. Il y avait de véritables problèmes de communication chez les deux parties. <br /> <br /> La plupart des travailleurs indiens ne connaissaient aucun autre métier, ce qui explique pourquoi ils choisissaient de travailler dans les scieries et sur les fermes. Il y avait environ 4-5 fermes appartenant à des personnes de race blanche où les Indiens travaillaient, mais les propriétaires insultaient ces derniers. <br /> <br /> Thandi a vécu trois ans à Vancouver. Il a travaillé, étudié au collège technique et conduit des camions pour des agents contractuels dans le domaine forestier. Puis, il est retourné aux Indes. Son père a vendu le contrat de la 1ère et Ontario et d’autres ont démarré une scierie collective à Richmond. <br /> <br /> Thandi était lutteur. Il pensait pouvoir participer à des compétitions au Canada, mais les règlements étaient différents. Il a lutté une fois aux Indes, en 1937, et on l’a payé 7$. Il était insatisfait de cette somme, alors il a préféré trouver un emploi. Il a habité aux Indes pendant la guerre, car il était impossible de rentrer au Canada et il craignait d’être recruté par l’armée. Il est revenu au Canada avec sa famille en 1951. En 1962, son père est rentré aux Indes en tant que pensionné afin de vivre plus confortablement avec son allocation mensuelle de 60$. <br /> <br /> La communauté indienne était très unie. Les gens travaillaient ensemble pour l’indépendance des Indes et les droits d’immigration. Ils souhaitaient changer la réglementation de l’immigration pour permettre le parrainage des autres membres de la famille, peu importe leur âge. Ils ont amassé des fonds pour le Congress Party et pour la cause de Bhagat Singh [qui a organisé une protestation judiciaire pour permettre aux immigrants indiens de devenir des citoyens naturalisés américains]. Les familles hindoues, sikhs et musulmanes originaires des Indes fréquentaient toutes le Gurdwara à Vancouver. Parmi ces familles, une seule s’est convertie au christianisme, selon Thandi. <br /> Au Canada, dans les années 30, les Indiens interagissaient très peu avec les Blancs. Les Turbans ne pouvaient pas fréquenter certains théâtres, certains commerces refusaient de les servir et ils n’osaient pas se présenter dans les restaurants chics. Mais il n’y avait pas de discrimination flagrante. Thandi pouvait gagner sa vie en conduisant un camion et en vendant du bois de chauffage tout en portant son turban. <br /> <br /> Thandi croit que sa qualité de vie s’est améliorée au Canada, mais non aux Indes. Même si les Indiens se sentent toujours comme des immigrants ici, ils font maintenant partie de la société canadienne. Ils sont mieux respectés et bénéficient de droits officiels. La plupart des immigrants indiens sont Sikhs avec double citoyenneté. Ils peuvent ainsi conserver un lien avec les Indes. <br /> <br /> Il compare sa situation à celle des immigrants chinois et japonais. Même s’ils parlent toujours leur langue à la maison, plusieurs d’entre eux ont marié des gens ne faisant pas partie de leur communauté. Les Indiens demeurent très unis. Thandi croit que les enfants devraient recevoir une éducation indienne jusqu’à ce qu’ils atteignent le niveau secondaire, pour ensuite passer au système séculier. Ils devraient également arranger des mariages pour leurs enfants avec des gens des Indes afin d’entretenir un lien avec la culture indienne. <br /> <br /> Il croit que le Hindustan pourrait favoriser le progrès davantage afin que les gens ne se sentent pas obligés de s’établir dans d’autres pays. Ils pourraient quand même choisir de venir ici, mais ils ne seraient pas obligés de venir pour gagner leur vie. Ils ne devraient également pas être forcés à « retourner d’où ils viennent », mais ils devraient avoir la possibilité de retourner aux Indes s’ils ont l’impression de ne plus se sentir chez eux ici.

Summary - Punjabi: ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਥਾਂਦੀ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1930 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜਦੇ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਪੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ 1906 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਅਖਬਾਰ ਪੜਣੀ ਸਿਖ ਲਈ ਸੀ। <br /> <br /> ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲੈਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਨਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ। ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕੁਕਰੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਚ ਕੁਕਰੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਕਲੀ। ਜਿਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਕੁਕਰਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਚ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਪਾਣੀ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚੋਂ ਛਕਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਨ ਦੀ ਵੀ ਖੁੱਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। 2-3 ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਠਿਆਂ ਕਮਰਾ ਦੇ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਬੰਦਰਗਾਂਹ ਉਤੇ ਇਕ ਚੀਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਦੀ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਆਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਲੋਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਸਮੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡੈਕ ਉਤੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਖਲਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<br /> <br /> ਕੈਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚਣ ਉਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲੈ ਲਏ ਗਏ। ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ । ਬਾਦ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦਫਤਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਸਪਾਂਸਰ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਅਣਵਿਆਹੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਐਵਨਊ 2 ਉਤੇ ਗਏ।<br /> <br /> ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਐਵਨਿਊ 1 ਔਨਟਾਰਿਓ ਉਤੇ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀ ਲਕੜੀ ਦਾ ਠੇਕਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ 1937 ਤਕ ਰਹੇ। ਕਿਰਾਏ ਉਤੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਕੁੱਕ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਉਨਾਂ ਲਈ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 1930 ਵਿਚ ਉਥੇ ਕੋਈ 10-12 ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ 2-3 ਦਿਨ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਫਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ. ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣ ਗਈ। ਲੋਕ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਤਾਂ ਹੀ ਬਦਲਦੇ ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿਸੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਉਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਕੋਈ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਚੰਗੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਆਦਮੀ 2-2 ਆਂਡਿਆਂ ਦੇ 40 ਗਲਾਸ ਦੁੱਧ ਦੇ ਪੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੇਅਰੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਕਰੀਮ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਪੀਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। <br /> <br /> ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਲਕੱੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਸਨ। ਰੋਜ਼ ਉਹ 10 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਚਰਵਾਰ 5 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਫੋਰਮੈਨ ਮਿਹਨਤ ਕਾਰਣ ਉਨਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ੱਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਗ ਬੰਨੀ ਹੁਦੀ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜਨਾ-ਲਿਖਣਾ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ 4-5 ਗੋਰਿਆਂ ਦੇ ਫਾਰਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਥੇ ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਬੇਝਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਹੈਲਪ-ਵੇ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਚਾਂਸ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਕੰਮ ਦਾ ਆਰਡਰ ਲੈ ਲੈਣਗੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਸਮਝ ਲੈਣਗੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਲੇਥ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਾਹਿਰ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਲੂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹ ਲੇਥ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੰਮ ਉਤੇ ਮਾਲਕ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਅਨਪੜ ਨੇ, ਕੁਝ ਸਿਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜਾਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਿਕਾਂ ਵਿਚ ਗਲਬਾਤ ਸਮਝਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਉਹ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵੀ ਗਏ। ਲਕੱੜੀ ਦੇ ਠੇਕੇ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੇ ਟਰੱਕ ਚਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਉਹ ਵੇਨਕੂਵਰ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਲਕੱੜੀ ਦਾ ਠੇਕਾ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਿਚਮੰਡ ਵਿਚ ਮਿੱਲ ਬਣਾਈ।<br /> <br /> ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲੜਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ । ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਨਵੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 1937 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਇਕ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਨਾਲ ਲੜੀ। ਖੇਡ ਦੇ ਅਖੀਰ ਉਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਡਾਲਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਉਥੋਂ ਉਹ ਜੂਬੋ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੰਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਗੁਜਾਰਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਆਣ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮਿਲੀਟਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਜਬਰੀ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। 1962 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਗ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿਉਕਿ ਉਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਜੀਵਨ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਜਦੋਂ ਸੱਠ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1951 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਪੜਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।<br /> <br /> ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਲੋਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਦੋ ਅਹਿੰਮ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਮਸਲਾ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੀ ਵੀ ਉਮਰ ਦੇ ਜੀਅ ਨੂੰ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਏ। ਦੂਜਾ ਮਸਲਾ ਸਿਆਸੀ ਮਸਲਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਿਚ ਲੜੇਗੀ ਉਹ ਉਸਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨਗੇ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕਾਊਂਸਿਲ ਵਿਚ ਚਲ ਰਹੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਭੇਜਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਈਸਾਈ ਬਣਿਆ ਸੀ।<br /> <br /> 1930-40 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਭਾਰਤੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਵਿਚ ੳਨਾਂ ਦੀ ਜੋ ਸੋਸਾਇਟੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਬਸ ਉਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਜੋਲ ਘਟ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।<br /> <br /> ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ ਕਾਰਣ ਲੋਕ ਵਧੀਆ ਰੈਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਦੇ ਸਨ, ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਪੱਗ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਹੇਸਟਿੰਗ ਸਟ੍ਰੀਟ ਉਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੂਟ ਵੀ ਕੋਈ ਪਾਲਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਆਰਮੀ ਨੇਵੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇੜੇ ਥੀਏਟਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਰਾਇਲ ਵਿਖੇ ਜਾ ਕੇ ਥੀਏਟਰ ਵੇਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਖੁਲੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਵਿਤਕਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਪੱਗ ਬੰਨ ਕੇ ਟਰੱਕ ਚਲਾ ਕੇ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਕੱੜਾਂ ਵੇਚਦੇ ਸਨ।<br /> <br /> ਏਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਧੀਆ ਬੀਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਬਿਹਤਰ ਸੀ। ਇਥੇ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਕ ਪਰਵਾਸੀ ਵਜੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੁਣ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਹਮਾਇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਨਿੰਆ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਸਿਖਾਂ ਕੋਲ ਦੂਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੂੰਜੀਕਾਰੀ ਆਦਿ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਰਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰਖਦਾ ਹੇ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਸਲੂਕ ਕਰਦਾ ਹੇ।<br /> <br /> ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਪਰ 20-30 ਸਾਲਾਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦਿਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤਕ ਉਨਾਂ ਉਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬੱਚੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚੋਂ ਦਿਸ਼ਾ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਦਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਵਿਖ ਬਾਰੇ ਉਨਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਆਹ ਲਈ ਲੜਕਾ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲਿਆਣਗੇ ਤਾਂਜਿ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਥੇ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਪੀੜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਉਠ ਰਿਹਾ ਹੈ।<br /> <br /> ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੋਰ ਤਰੱਕੀ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹਾਲਤ ਸੁਧਰਨ ਤਾਂਜਿ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਂ ਪਏ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਲੋਕ ਮਾਣ ਨਾਲ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਨਾਂ ਕਿ ਰਿਫੂਜੀਆਂ ਜਾਂ ਜਲਾਵਤਨ ਵਜੋਂ। ਲੋਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਵਜੋਂ ਆਉਣ ਨਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਾਸਤੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ “ ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਣ ਜਿਥੋਂ ਦੇ ਉਹ ਹੈਨ “ । ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਨਗੇ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।<br /> <br /> 1930 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਆਈ ਸੀ ਤਾਂ ਯੋਰਪੀਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਣੀ ਣਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਵੈਲਫੇਅਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਪਣਾ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਵਾਪਿਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਪੜਾ ਕੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ ਕੇ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ।

Date: 1984-07-05

Type: Sound

Format: audio/mp3

Rights: Copyright Dr. Hari Sharma. Please see the terms of use at

File size: 76,793 KB

Duration: 1:21:54