Darshan Singh Sangha

Part 1
Part 1 [...]
Part 2
Part 2 [...]
Part 3
Part 3 [...]

Title: Darshan Singh Sangha

Creator: Hari Sharma

Language: eng;hin;pan

Subject: East Indian Canadians -- British Columbia -- History -- 20th century; Punjab (India) -- Emigration and immigration -- History -- 20th century; Panjabis (South Asian people) -- British Columbia -- History -- 20th century; East Indian Canadians -- British Columbia -- Cultural Assimilation; East Indian Canadians -- Ethnic Identity; Sikh Canadians -- British Columbia -- Vancouver -- Interviews;

Summary: Darshan Singh Sangha came to Canada in 1937 at the age of 19. He was born in 1918. The family was poor. It was difficult even to pay school fees but he finished 10th grade. Many poor people from his village came to Canada in 1906 and became well off. His uncle was eager to get him to Canada so he got him a letter of admission from the university. On that basis he got his passport. His father sold his half of the land to raise 800 rupees for his fare to Canada. <br /><br /> From Calcutta he took a cargo ship to Hong Kong in which other poor passengers were also traveling. Many people from Punjab were heading to Shanghai and Rangoon, but nobody else was going to Canada. The voyage was via Singapore, Rangoon, Saigon and Hong Kong. In Hong Kong he went to the Gurdwara [temple] and stayed for one month until the next ship sailed. There were Indian people serving in the police and army in Hong Kong. <br /><br /> Then he took local ship for Shanghai. On the way there was a storm and it took 6 days to get there. From Shanghai he took a ship called the Empress of Japan to Vancouver. In Shanghai many Indian people heading to Canada joined the ship. Many people fell sick on board the ship. Four ships operated on that route. It was a fancy ship but they were traveling 3rd class. There was a dining room on the ship but the company allowed them to prepare their own food. When he left home his mother advised him not to cut his hair but the passengers on the ship advised him to get his hair cut. The barber on the ship cut his hair. He brought bedding, wood, raw food and other material in his luggage. Being afraid of poverty in India he never considered returning to India. <br /><br /> The Indian community had the Kapoor and Mayo saw mills in Vancouver at that time. The Indian community lived on 2nd and 3rd Avenue in Vancouver. From Vancouver he went to Victoria. People lived in bunk houses and in cookhouses, where they made food cooperatively by each person contributing some money. There were very few Indian families in Canada at that time. The Depression was over and the country was coming out of the bad economic conditions. He got work at the Kapoor mill stamping on boards for 25¢ per hour. Then he went to the Mayo mill for 40¢ cents an hour. He worked for 5 months and accumulated $500 to pay his tuition fees. In the mills there was no discrimination but they had no social life. Families lived separately so single people did not have contact with them. <br /><br /> In 1937 he was admitted to the University of British Columbia. He had to face the problem of not knowing English. Even with an Indian student, Mattu, who graduated in Canada, he could not make friends with him. <br /><br /> He was aware of political matters from the village. His village was very active in politics. Baba Bhag Singh published Hindustan Times but later it was closed. The Akali group, Congress, Socialists, Communists, were all working in collaboration. There was no union at the Mayo saw mill at that time. In 1939-40 he came in contact with communist people. At that time there were few groups in Canada called Kirti Kisan group, Ghadar party. The Communist party was also formed but was more active in cities and among the students. In 1914 the Ghadar movement was active and publication of Ghadar Di Gunj from Canada also reached India. Akali movement [a group trying to get control of the Gurdwara] for liberation of Gurdawa was functioning. In Spain there was civil war. He was the only Indian person to attend a big gathering of 5,000 people held in a big auditorium in Vancouver. The next day he joined the Young Communist League and became active member of the party. Before that many times they tried to form a union but they were always broken and many leaders were killed. He was inspired by the freedom movement of India. Sympathizers of the Communist party held meetings at the university. At the 2nd Avenue Gurdwara the elders who were uneducated were eager to hear world news. They discussed the freedom of India and other community issues in the Gurdwara and in the mills. These activities were reported to the immigration office by certain elements. <br /><br /> The immigration authorities came in search of him. In these circumstances he left Vancouver and went to Winfield near Edmonton. There in a mill Ram Chander, Hazara Singh Garcha helped him get a job for 10¢ an hour. He worked there for 4 months. In northern BC the wages were better so all three of them left that mill and joined Band mill. They lived in a bunk house. He had no communication with the Communist party for a long period. He had no contact with family for years as he could not write letters under his own name. In the meantime he saw in the newspaper that Dr. Pandia’s had gone to Ottawa to solve the issue of illegal immigrants. The government handed down a decision that all must apply and be treated as landed immigrant. So he came to Vancouver with $350. He and some others collected $4,000 by going from house to house, which they gave to Pandia who lived lavishly in hotels in Ottawa while working on the case. The result of Pandia’s initiatives was that about 350 people’s immigration cases were solved. Then he went to work at Kapoor’s Barnette mill. <br /><br /> He got a letter to report for military training for the War. He attended an Army training camp. After 4 months training he was sent back and he went back to work at the mill. In the meantime the Gurdwara decided that since they didn’t have equal rights in Canada they should not have to serve in the military. After that the government decided not to recruit them for training in the army. <br /><br /> In the mill he used to give lectures on the rights of the workers and about the activities of the Communist Party. Kuldip Singh Bains and Ratan Singh became member of the Communist party. He also made up his mind to fight for India and in 1940 he went to India. After staying 2 weeks in Japan he got information that activists from the Communist party of San Francisco has been caught in Shanghai. He went back to Vancouver. On reaching Vancouver he could not get a job so he went to Victoria and worked in a mill there. He lived in a house provided by the company which was shared by 4 people, where they had telephone and radio. <br /><br /> With the Depression over, people easily got jobs. Wages were about 45¢ an hour. The IWA [International Woodworkers of America] had less impact on the workers except in the small mills. The Communists had an impact on the IWA. He was active in union activities as he read Marxism, socialism and communism. In 1942 he started conducting open meetings in plants to promote union activities. In 1939 a movement against Communism prevailed. Communists were isolated from people. After the attack on Soviet Union, the Communist Party came into the mainstream. Communism was more accepted so the work of trade unions became easier. Nobody had sympathy for the Japanese in 1941 when they were uprooted from Canada. No Japanese people were involved in communism or the IWA so no one raised a voice for them. <br /><br /> People did not organize for the union in the Gurdwara. Mill owners also had influence on Gurdwaras. Mill owners were not in favour of unionism. The union was already established in mining and shipping union but in the lumber industry many times a union formed but was broken with threats and physical abuses. Once he was offered a good office job in the mill on the condition that he would leave the union, but he refused the job. He got help from white party members. He became a leader of the workers. <br /><br /> In 1940 due to the war there was a labour shortage. In 1942-43 by personally contacting people he organized workers for the union. His aim was to bring Hindustani workers under the union. He joined with white union organizers also. In Indian mills it was difficult to unionize because workers were afraid of losing their jobs, and most of the workers were relatives of the owners in the Indian-run mills, or at least wanted to have cordial relations with them. <br /><br /> In 1946 the IWA was organized successfully. The union put forward their demands to increase wages by 25%, to have a 40-hour work week, to have union security [so that a worker couldn’t get fired for joining the union], dues check off done in the office, overtime at 1½ times regular wages, and vacation every year. For these demands there was a big strike in BC which lasted for 30 days. Union membership increased during the strike. In the end they won their demand for a 40-hour work week, wages were increased by 12½%, overtime was set at 1½ times regular wages, 2 weeks annual holiday and check off for union dues. They did not win union security. With this development union became very strong. The union’s leadership was also the party’s leadership. During the Cold War the revolutionaries lost ground and militarization increased. <br /><br /> In the companies where Indian people worked arrangements were made by the mills for their room and board. Most workers were single. Families mostly came in the 1930s. They used cookhouses to prepare their food. A cook was paid by the people in the cookhouse. Up to 40 people lived in a cookhouse. They formed kitchen management committees of the workers. They brought in newspapers from India. When a new person arrived from India, he was given free food until he got a job. For one week the food was free. Students used to work in the mills in the summer. Half their pay was taken to pay their tuition. The cook’s role was to keep people united. <br /><br /> In 1946 the independent movement in India was becoming stronger. Indian people living in Canada had sympathy with Gandhi, Nehru, Congress and Akali. The Ghadar Party movement was smashed by the Canadian government in1917. People had sympathy with Ghadar Party but by 1946 it didn’t exist any more. <br /><br /> In 1945 he wrote a book. Before that he wrote articles about India. He collected material from progressive magazines and collected his own library on Marxism and Asian immigration. People from India weren’t given skilled jobs, even if they were well-educated. They all worked in the lumber industry. They only got menial jobs. Dr. Sadhu Singh Dhami, Mattu who was a graduate of UBC, Mr. Garcha who had an M.Sc., all worked in saw mills. There was a lot of discrimination against Indian people. They were not allowed to purchase land, barbers wouldn’t cut their hair, there were restaurants they couldn’t go to. In 1947 the citizenship act implemented. <br /><br /> At first he was totally against going back to India. After he joined the Communist party and became aware of socialism, and could not assimilate and feel at home in Canada, he decided to go back to India. He wanted to improve the condition of India and bring revolution there. This idea came to him in 1942-43. In 1946 he discussed the matter with a party leader. In October 1947 he left Canada. In 1946 a blanket act was passed in which all people who had come at a certain time were given citizenship, so he got his Canadian passport. From New York it took 6-7 months to reach India by ship. He stayed for 15 days in Bombay with the members of the Communist party. From Bombay he went Delhi and then to Jalandhar. He went straight to the Communist Party Office. Then he went to his village. <br /><br /> Nobody intended to settle permanently in Canada. Even the Kapoor and Mayo mill owners did not bring their parents. In the period of the 1930s many families came to Canada. In 1945 Indians started having weddings in Canada.

Summary - French: Darshan Singh Sangha est arrivé au Canada en 1937, à l’âge de 19 ans. Il est né en 1918. Sa famille était pauvre. Ses parents avaient de la difficulté à payer ses frais de scolarité, mais il a réussi à se rendre jusqu’à la 10e année. Plusieurs personnes pauvres de son village sont venues au Canada en 1906 et leur situation économique s’est grandement améliorée. Son oncle était impatient de venir le rejoindre au Canada, alors il a obtenu une lettre d’admission à l’université pour lui, ce qui lui a permis d’obtenir un passeport. Son père a vendu des terres afin d’obtenir les 800 roupies nécessaires pour payer son voyage au Canada. <br /><br /> De Calcutta, il a pris un navire de charge jusqu’à Hong Kong qui transportait d’autres passagers. Plusieurs avaient quitté le Punjab pour se rendre à Shanghai et Rangoon, mais il était le seul en route vers le Canada. Il a voyagé via Singapore, Rangoon, Saigon et Hong Kong. À Hong Kong, il est allé au Gurdwara [temple] où il a habité pendant un mois, en attendant le départ de son navire. Plusieurs Indiens faisaient partie de la police et de l’armée à Hong Kong. <br /><br /> Il lui a fallu 6 jours pour se rendre à Shanghai sur un bateau local en raison d’une tempête. De Shanghai, il a voyagé sur le navire Empress of Japan jusqu’à Vancouver. À Shanghai, plusieurs Indiens sont montés à bord du navire pour se rendre au Canada. Plusieurs passagers furent malades pendant le voyage. Quatre navires différents effectuaient cette route. Il voyageait en 3e classe sur un bateau de luxe. Il y avait une salle à diner, mais [les passagers de 3e classe ne pouvaient pas y aller et] ils devaient préparer leurs repas. Lorsqu’il a quitté sa demeure, sa mère lui a demandé de ne pas couper ses cheveux, mais les passagers du bateau lui ont suggéré le contraire. Le barbier du navire a donc coupé ses cheveux. Dans ses bagages, il transportait de la literie, du bois, de la nourriture crue et d’autres produits. Il craignait la pauvreté aux Indes, alors il n’a jamais songé à y retourner. <br /><br /> À cette époque, la communauté indienne était propriétaire des scieries Kapoor et Mayo à Vancouver. La communauté indienne vivait sur la 2e Avenue et la 3e Avenue à Vancouver. De Vancouver, il est déménagé à Victoria. Les gens habitaient dans des dortoirs et des cuisines de chantier, où les repas étaient préparés en commun grâce aux contributions financières de chacun. Il y avait très peu de familles indiennes au Canada à cette époque. La dépression était terminée et le pays se remettait des conditions économiques difficiles. Il a trouvé du travail à la scierie Kapoor, où il estampillait les planches pour 0,25$ l’heure. Il a ensuite trouvé un emploi à la scierie Mayo à 0,40$ l’heure. Il a travaillé pendant 5 mois et accumulé 500$ pour payer ses frais de scolarité. Dans les scieries, il n’y avait pas de discrimination, mais les gens n’avaient pas de vie sociale. Les familles vivaient ailleurs, alors les célibataires étaient isolés de leur famille. <br /><br /> En 1937, il fut admis à l’Université de la Colombie-Britannique, mais il ne comprenait pas l’anglais. Il connaissait un jeune indien nommé Mattu qui avait étudié au Canada, mais il n’a pas réussi à se lier d’amitié avec ce dernier. <br /><br /> Il était conscient des problèmes politiques sévissant dans son village parce qu’il s’intéressait à la politique lorsqu’il habitait aux Indes. Baba Bhag Singh a publié le Hindustan Times, qui a ensuite fermé ses portes. Le Groupe Akali, le parti Congress, les Socialistes et les Communistes travaillaient tous ensemble. Il n’y avait pas de syndicat à la scierie Mayo à cette époque. En 1939-1940, il a rencontré des gens associés au Parti communiste. Il y avait quelques groupes du parti Ghadar au Canada nommés Kirti Kisan. Le Parti communiste fut établi, mais il était plus actif dans les villes et chez les étudiants. En 1914, le mouvement Ghadar était actif et publiait le Ghadar Di Gunj au Canada, que l’on envoyait aux Indes. Le mouvement Akali [un groupe qui tentait de contrôler le Gurdwara] en faveur de la libération du Gurdwara était aussi actif. En Espagne, il y avait une guerre civile. Il fut l’unique Indien à participer au rassemblement de 5000 personnes tenu dans un auditorium de Vancouver. Le lendemain, il est devenu membre de la Ligue des jeunes communistes et il est devenu un membre actif du parti. Les gens avaient souvent tenté de former un syndicat, mais ce dernier était toujours démantelé et plusieurs leaders furent tués. Il fut inspiré par le mouvement d’indépendance des Indes. Les sympathisants du parti communiste organisaient des assemblées à l’université. Au Gurdwara de la 2e Avenue, les anciens, qui étaient illettrés, étaient impatients de connaître les nouvelles internationales. Au Gurdwara et dans les scieries, ils discutaient de l’indépendance des Indes et d’autres questions touchant la communauté. Des informateurs rapportaient ces activités aux agents d’immigration. <br /><br /> Les autorités de l’immigration sont venues le chercher. Il a donc dû quitter Vancouver et il s’est rendu à Windfield, près d’Edmonton, dans une scierie où Ram Chander et Hazara Singh Garcha lui ont trouvé un emploi à 0,10$ l’heure. Il a travaillé pendant 4 mois. Les salaires étaient plus élevés dans le Nord de la Colombie-Britannique, alors il a quitté Windfield avec ses deux copains pour travailler à la scierie Band. Ils habitaient dans la cuisine de chantier. Il n’a eu aucun contact avec le Parti communiste pendant très longtemps. Il n’a pas contacté sa famille pendant de nombreuses années, car il ne pouvait pas signer les lettres avec son véritable nom. Pendant ce temps, il a vu dans les journaux que le Dr. Pandia s’était rendu à Ottawa pour régler la cause des immigrants illégaux. Le gouvernement a décidé que tous devaient présenter une demande officielle et être traités comme des résidents permanents. Il est donc revenu à Vancouver avec 350$ en poche. Avec ses confrères, il a amassé 4000$ en allant de maison en maison et il a envoyé l’argent à Pandia. Ce dernier habitait dans des hôtels de luxe à Ottawa tout en travaillant sur le dossier. Grâce aux initiatives de Pandia, environ 350 dossiers d’immigration furent résolus. Il est ensuite allé travailler à la scierie Kapoor Barnette. <br /><br /> Il a reçu une lettre l’intimant de se joindre à l’effort de guerre. Il a participé à un camp d’entraînement de l’armée. Après 4 mois d’entraînement, on l’a renvoyé et il est retourné travailler dans les scieries. Pendant ce temps, le Gurdwara a déclaré qu’étant donné que les Indiens ne jouissaient pas de droits égaux au Canada, on ne pouvait pas les obliger à s’enrôler dans l’armée. Par la suite, le gouvernement a décidé de ne plus recruter d’Indiens dans l’armée. <br /><br /> À la scierie, il animait des conférences sur les droits des travailleurs et sur les activités du Parti communiste. Kuldip Singh Bains et Ratan Singh sont devenus membres du Parti communiste. Il a également décidé de se battre pour les Indes et d’y retourner en 1940. Après un séjour de deux semaines au Japon, on l’a informé que des activistes du Parti communiste de San Francisco avaient été capturés à Shanghai. Il est donc retourné à Vancouver. Lorsqu’il est arrivé, il n’a pas réussi à trouver du travail, alors il est allé à Victoria où il a trouvé un emploi dans une scierie. Il habitait dans une maison fournie par la compagnie qu’il partageait avec 4 autres personnes. Ils avaient le téléphone et la radio. <br /><br /> Après la dépression, les gens trouvaient facilement du travail. Les salaires étaient d’environ 0,45$ l’heure. L’IWA [International Woodworkers of America] avait moins d’influence sur les travailleurs, sauf dans les petites scieries. Les Communistes influençaient l’IWA. Il s’impliquait dans les activités syndicales et lisait de la littérature marxiste, socialiste et communiste. En 1942, il a commencé à animer des réunions ouvertes dans les usines pour promouvoir les activités syndicales. En 1939, un mouvement anti-communiste est apparu. Les Communistes étaient isolés des gens. Après l’attaque de l’URSS, le Parti communiste est sorti de l’ombre. Le communisme était davantage accepté, ce qui a facilité la vie des syndicats. Personne n’était sympathique à la cause des Japonais en 1941 lorsqu’ils furent expulsés du Canada. Les Japonais ne s’impliquaient pas dans la cause communiste, ni dans l’IWA, alors personne ne les a défendus. <br /><br /> Les syndicats s’organisaient hors du Gurdwara. Les propriétaires des scieries exerçaient une certaine influence sur les Gurdwaras et ils s’opposaient aux syndicats. Des syndicats étaient déjà établis dans l’industrie minière et dans l’industrie du transport de marchandise. Mais dans l’industrie du bois de sciage, on a formé plusieurs syndicats qui ont par la suite été démantelés suite à des menaces et à des actes de violence physique. On lui a même offert un bon emploi de bureau dans une scierie à condition qu’il quitte le syndicat; il a refusé. Il a obtenu l’appui des membres du parti qui étaient Blancs. Il est devenu leader des travailleurs. <br /><br /> En 1940, il y avait une pénurie de main-d’œuvre en raison de la guerre. En 1942-1943, après avoir contacté des gens, il a mis sur pied un syndicat. Son but était de rassembler les travailleurs Hindustani. Il s’est aussi associé aux organisateurs syndicaux caucasiens. Dans les scieries indiennes, il était difficile d’établir un syndicat car les travailleurs craignaient de perdre leur emploi. De plus, la plupart des travailleurs étaient des membres de la famille des propriétaires, où du moins, ils souhaitaient entretenir des relations cordiales avec eux. <br /><br /> En 1946, l’IWA fut établie. Le syndicat a demandé une hausse des salaires de 25%, une semaine de travail de 40 heures, la sécurité syndicale [afin qu’un travailleur ne soit pas congédié parce qu’il fait partie du syndicat], la déduction des cotisations syndicales gérée par l’employeur, le temps supplémentaire rémunéré à temps et demi, et des vacances à chaque année. Ces exigences ont occasionné une grève majeure en Colombie-Britannique qui a duré 30 jours. Plusieurs se sont joints au syndicat pendant la grève. On leur a finalement accordé la semaine de travail de 40 heures, une hausse des salaires de 12,5%, le temps supplémentaire payé à temps et demi, deux semaines de vacances par année et la déduction à la source des cotisations syndicales. Ils n’ont pas obtenu la sécurité syndicale. Par la suite, le syndicat est devenu très fort. Les leaders du syndicat étaient également les leaders du parti. Pendant la guerre froide, les révolutionnaires ont perdu du terrain et la militarisation a augmenté. <br /><br /> Les scieries se chargeaient de loger et de nourrir leurs travailleurs indiens. La plupart des travailleurs étaient célibataires. Les familles sont arrivées surtout dans les années 1930. Ils préparaient leurs repas dans les cuisines de chantier. Un cuisinier était payé par les habitants de la cuisine, où vivaient jusqu’à 40 personnes. Ils ont formé des comités de gestion de la cuisine pour les travailleurs et ils apportaient des journaux indiens. Lorsqu’une personne arrivait des Indes, on la nourrissait gratuitement jusqu’à ce qu’elle trouve du travail. La nourriture était gratuite pendant une semaine. Les étudiants travaillaient dans les scieries pendant l’été. La moitié de leur salaire était déduite pour payer leurs frais de scolarité. Le rôle du cuisinier était de favoriser l’unité parmi les travailleurs. <br /><br /> En 1946, le mouvement indépendantiste des Indes a pris de l’ampleur. Les Indo-Canadiens étaient des sympathisants de Gandhi, Nehru, Congress et Akali. Le Parti Ghadar fut écrasé par le gouvernement canadien en 1917. Les gens étaient en faveur du Parti Ghadar, mais ce dernier n’existait plus en 1946. <br /><br /> En 1945, il a écrit un livre. Auparavant, il a écrit des articles sur les Indes. Il amassait des articles tirés des revues gauchistes et il a monté sa propre bibliothèque sur le Marxisme et l’immigration asiatique. Les Indiens ne pouvaient pas obtenir d’emplois spécialisés même s’ils possédaient des diplômes adéquats. Ils travaillaient tous dans l’industrie du bois de sciage et on leur donnait des tâches inférieures. Dr. Sadhu Singh Dhami, Mattu (diplôme de UBC) et M. Garcha (M.Sc.) travaillaient dans des scieries. Les Indiens étaient souvent victimes de discrimination. Ils ne pouvaient pas acheter des terres, les barbiers refusaient de couper leurs cheveux et plusieurs restaurants leur refusaient l’accès. La Loi sur la citoyenneté est entrée en vigueur en 1947. <br /><br /> Initialement, il refusait de retourner aux Indes. Après être devenu membre du Parti communiste, il fut sensibilisé au socialisme : il se sentait incapable d’adopter la culture canadienne et de se sentir chez lui, alors il a décidé de rentrer aux Indes. Il souhaitait améliorer les conditions aux Indes et entreprendre une révolution. Cette idée lui est venue en 1942-1943. En 1946, il a discuté de cette question avec un leader du parti. En octobre 1947, il a quitté le Canada. En 1946, une loi générale fut adoptée stipulant que toute personne arrivée à un certain moment obtenait automatiquement la citoyenneté, alors il a obtenu son passeport canadien. De New York, il a voyagé pendant 6-7 mois pour se rendre aux Indes en bateau. Il est demeuré 15 jours à Bombay avec des membres du Parti communiste. De Bombay, il s’est rendu à Delhi, puis à Jalandhar. Il s’est rendu directement au bureau du Parti communiste, puis il est allé dans son village. <br /><br /> Personne ne prévoyait s’établir au Canada de façon permanente. Même les propriétaires des scieries Kapoor et Mayor n’ont pas fait venir leurs parents. Pendant les années 1930, plusieurs familles sont venues au Canada. En 1945, les Indiens ont commencé à se marier au Canada.

Summary - Punjabi: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1937 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1918 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਗਰੀਬ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਫੀਸ ਦੇਣੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸੀ ਤਰਾਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕ 1906 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਾਇਆ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿਆਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਦਾਖਿਲੇ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਕੇ, ਦਾਖਲਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ। ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸਤੇ ਕਿਰਾਏ ਲਈ 800 ਰੁਪਏ ਜੁਟਾਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਦਿਤੀ ਸੀ। <br /><br /> ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਲਈ ਉਹ ਮਾਲ ਵਾਹਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਜਿਸ ਹੋਰ ਵੀ ਗਰੀਬ ਮੁਸਾਫਰ ਸਫਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਸ਼ੰਘਾਈ ਅਤੇ ਰੰਗੂਨ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਸਾਫਰ ਕੈਨੇਡਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫਰ ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਰੰਗੂਨ, ਸਾਇਗੋਨ ਦੇ ਰਸਤਿਉ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਤਕ ਸੀ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਰੁਕੇ ਜਦ ਤਕ ਅਗੋਂ ਦੇ ਸਫਰ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। <br /><br /> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਲਿਆ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਤੁਫਾਨ ਆਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ 6 ਦਿਨ ਲਗ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ੰਘਾਈ ਤੋਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਲਈ ਐਮਪ੍ਰੇਸ ਆਫ ਜਪਾਨ ਨਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਲਿਆ। ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿਚ ਕਈ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਆਣ ਵਾਸਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਚੜੇ। ਕਈ ਲੋਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੀਮਾਰ ਵੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਰਾਹ ਉਤੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਚਲਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ ਪਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੀਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਸਫਰ ਕੀਤਾ। ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਖਾਣੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ ਪਰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਬਣਾਨ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਘਰ ਤੋਂ ਤੁਰਨ ਲਗਿਆਂ ਉਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਨਾਂ ਕਟੱਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਹੋਰਨਾਂ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਲ ਕੱਟ ਲੈਣ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦਿਤੀ। ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਨਾਈ ਕੋਲੋਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਵਾਲ ਕਟਾ ਲਏ। ਰਾਹ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਿਸਤਰਾ, ਲਕੜਾਂ, ਕੱਚੀ ਰਸਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਅਤਿ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ। <br /><br /> ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮਿਓ ਆਰਾ ਮਿੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਐਵਨਿਉ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਬੰਕ ਹਾਉਸ ਅਤੇ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਥੇ ਹਰ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਲਈ ਕੁਝ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਘਟ ਇੰਡੀਅਨ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜੰਗ ਵਾਪਰੀ ਕਾਰਣ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਖੜਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਪੂਰ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 25 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਉਤੇ ਬੋਰਡਾਂ ਉਤੇ ਸਟੈਂਪਾ ਲਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਓ ਮਿੱਲ ਵਿਚ 40 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਉਤੇ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਨਾਂ ਨੇ 5 ਮਹੀਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਫੀਸ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ 500 ਡਾਲਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੜ੍ਹਣ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਵੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕ ਅੱਡ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਛੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲਜੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। <br /><br /> 1937 ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਾਖਿਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਆਈ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਲੜਕਾ ਮੱਟੂ ਜਿਸ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੇਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਰਖ ਸਕੇ। <br /><br /> ਸਿਆਸੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਗਰੂਕ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਲਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਕਾਲੀ ਗਰੁਪ, ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਿਓ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਯੁਨੀਅਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। 1939-40 ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਗਰੁਪ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਗਰੁਪ ਹੀ ਸਨ। ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਸੀ। 1914 ਵਿਚ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਰਚਾ ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਪੇਨ ਵਿਚ ਖਾਨਾ ਜੰਗੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਹਾਲ ਵਿਚ 5000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇਕੱਲੇ ਇੰਡੀਅਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਯੰਗ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਲੀਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਯੁਨੀਅਨ ਬਣਾਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ ਸਕੀ ਅਤੇ ਕਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋ ਗਈ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਐਵਨਿਉ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੋ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣਨ ਦੇ ਉਤਾਵਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋਰਨਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਉਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਅਨਸਰਾਂ ਨੇ ਇਨਾਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਖਬਰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੋਲ ਕਰ ਦਿਤੀ ਸੀ। <br /><br /> ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਲਗ ਗਏ। ਇਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਵੈਨਕੂਵਰ ਛਡ ਕੇ ਐਡਮੰਟਨ ਨੇੜੇ ਵਿਨਫੀਲਡ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਇਕ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਹਜਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗਰਚਾ ਨੇ 10 ਚੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਉਤੇ ਕੰਮ ਦੁਆਣ ਵਿਚ ੳਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉੱਤਰੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਚ ਕੰਮ ਦੇ ਪੈਸੇ ਚੰਗੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਮਿੱਲ ਛਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬੈਂਡ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗੇ ਜੋਥੇ ਉਹ ਬੰਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਾਫੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨਹੀਂ ਭੇਕ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਡਾਕਟਰ ਪਾਂਡੀਆ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਖਬਰ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਛਪੀ ਕਿ ਉਹ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਸਲਾ ਸੁਲਝਾਣ ਲਈ ਔਟਵਾ ਗਏ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਆਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣੀ ਹੋਏਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪੱਕੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ 350 ਡਾਲਰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆ ਗਏ। ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਘਰ ਘਰ ਜਾ ਕੇ 4000 ਡਾਲਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਪਾਂਡੀਆ ਨੂੰ ਦਿਤੇ ਜੋ ਠਾਠ ਬਾਠ ਨਾਲ ਔਟਵਾ ਵਿਚ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਪਾਂਡੀਆ ਦੇ ਉਦੱਮ ਨਾਲ 350 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੇਸ ਹੱਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਕਪੂਰ ਦੀ ਬਾਰਨੇਟ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗੇ। <br /><br /> ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਵਿਚੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਲਈ ਫੌਜ ਵਿਚ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਫੋਜ ਦੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਵਿਚੋਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ। ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਦ ੳਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗੇ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਫੌਜ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੌਜ ਵਿਚ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਭਰਤੀ ਨਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। <br /><br /> ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਅਤੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਇੰਡੀਆ ਵਾਸਤੇ ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1940 ਵਿਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਜਪਾਨ ਵਿਚ 2 ਹਫਤੇ ਠਹਿਰਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਾਪਿਸ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਤਲਾਹ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੀ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਵਰਕਰ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿਚ ਫੜ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੰਮ ਨਾਂ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗੇ। ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਦਿਤੇ ਗਏ ਘਰ ਵਿਚ ਉਹ ਰਹਿਣ ਲਗੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਚਾਰ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਘਰ ਵਿਚ ਟੈਲੀਫੋਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਵੀ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। <br /><br /> ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਦਲੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਦੇ 45 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਆਈ ਡਬਲਿਉ ਏ ਦਾ ਕਿਰਤੀਆਂ ਉਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ ਛੋਟੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ। ਕਮਯੁਨਿਸਟਾਂ ਦਾ ਆਈ ਡਬਲਿਉ ਏ ਉਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਯੁਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ, ਸਮਾਜਵਾਦ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਪੜਿਆ ਸੀ। 1942 ਵਿਚ ਯੁਨੀਅਨ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿਚ ਖੁੱਲੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ। 1939 ਵਿਚ ਕਮਯੁਨਿਸਟਾਂ ਵਿਰੁਧ ਲਹਿਰ ਜੋਰ ਫੜ ਗਈ। ਕਮਯੁਕਿਸਟ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਲਗ ਥਲਗ ਹੋ ਗਏ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੁਨੀਅਨ ਉਤੇ ਹਮਲੇ ਮਗਰੋਂ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਮੁਖਧਾਰਾ ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਜਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਅਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। 1941 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚੋਂ ਜਪਾਨੀ ਜਦੋਂ ਉਜਾੜੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਉਨਾਂ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਕੋਈ ਵੀ ਜਪਾਨੀ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਆਈ ਡਬਲਿਉ ਏ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੀ ਨੇ ਵੀ ਉਨਾਂ ਲਈ ਅਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ੳਠਾਈ। <br /><br /> ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚੋਂ ਲੋਕ ਯੁਨੀਅਨ ਲਈ ਜਥੇਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਮਿੱਲ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਉਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮਿੱਲ ਮਾਲਕ ਯੁਨੀਅਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਖਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਯੁਨੀਅਨ ਸੀ ਪਰ ਲਕੱੜ ਸੰਨ੍ਹਤ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਯੁਨੀਅਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਰ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰ ਕੁਟਾਈ ਦੇ ਡਰੋਂ ਯੁਨੀਅਨ ਟੁੱਟਦੀ ਰਹੀ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਉਤੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਯੁਨੀਅਨ ਛਡ ਦੇਣ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਜਾਇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ। ਉਹ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਏ। <br /><br /> 1940 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਕਾਰਣ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਸੀ; ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵਧ ਗਈ ਸੀ। 1942-43 ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਯੁਨੀਅਨ ਲਈ ਮਜਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤੇ। ਉਨਾਂ ਦਾ ੳਦੇਸ਼ ਸੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਯੁਨੀਅਨ ਹੇਠ ਲਿਆਉਣ ਦਾ। ਉਹ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ ਯੁਨੀਅਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। ਇੰਡੀਅਨ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਯੁਨੀਅਨ ਬਣਾਉਨਾਂ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਖੁੰਝ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਿਰਤੀ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿੱਲ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਾਂ ਮਿੱਲ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਸੁਖਾਂਵੇਂ ਰਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। <br /><br /> 1946 ਵਿਚ ਆਈ ਡਬਲਿਉ ਏ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਯੁਨੀਅਨ ਨੇ ਮਿੱਲ ਮਾਲਕਾਂ ਅਗੇ ਇਹ ਮੰਗਾਂ ਰਖੀਆਂ – 25 ਫੀਸਦੀ ਉਜਰਤ ਵਧਾਈ ਜਾਏ, ਹਫਤੇ ਵਿਚ 40 ਘੰਟੇ ਕੰਮ, ਯੁਨੀਅਨ ਸੁਰਖਿਆ, ਡੇਢ ਗੁਣਾਂ ਓਵਰ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਛੁੱਟੀ। ਇਨਾਂ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਬੀ ਸੀ ਵਿਚ ਵਡੀ ਹੜਤਾਲ ਹੋਈ ਜੋ 30 ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਚਲੀ । ਹੜਤਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਯੁਨੀਅਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਧ ਗਈ। 1945-46 ਦਾ ਸਮਾਂ ੳਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ - 40 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਹਫਤਾ, 12 ½ ਫੀ ਸਦੀ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ, ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਦੇ ਡੇਢ ਗੁਣਾਂ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਮੰਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਪਰ ਯੁਨੀਅਨ ਸੁਰਖਿਆ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਨਾਂ ਘਟਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਨੀਅਨ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਈ। ਯੁਨੀਅਨ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਬਣ ਗਈ। ਠੰਡੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪਰਿਪੇਖ ਘਟ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਫੌਜੀਕਰਣ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ। <br /><br /> ਜਿਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਉਨਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਿੱਲ ਮਾਲਕ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਰਕਰ ਬਿਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ 1930 ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਗੇ ਸਨ। ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਰਸੋਈਆ ਰਖ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਰਸੋਈ ਚਲਾਣ ਲਈ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ 40-40 ਲੋਕ ਰਹਿ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਅਖਬਾਰ ਵੀ ਮੰਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੰਮ ਉਤੇ ਲੋਕ ਨਵੇਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸੈਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਤਕ ਨਵੇਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਮੁਫਤ ਵਿਚ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕ ਹਫਤੇ ਤਕ ਖਾਣਾ ਮੁਫਤ ਵਿਚ ਖਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅੱਧੇ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਣ। ਰਸੋਈਏ ਦਾ ਕੰਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕਜੁਟ ਕਰਕੇ ਰਖਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। <br /><br /> 1946 ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜੋਰਾਂ ਉਤੇ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਗਾਂਧੀ, ਨੇਹਰੂ, ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਰਖਦੇ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1917 ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। 1945 ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੰਡੀਆ ਬਾਰੇ ਪਰਚੇ ਲਿਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਉਹ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੇਖ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆਈ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਣਾਈ। ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਭਾਂਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਲਕੱੜ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਚੰਗੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋਣ, ਮੱਟੂ ਜੋ ਯੂ ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੇਜੂਏਟ ਸੀ, ਗਰਚਾ ਜੋ ਐਮ ਐਸ ਸੀ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਨਾਈ ਉਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਕਟਦੇ ਸਨ, ਰੈਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। 1947 ਵਿਚ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <br /><br /> ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਿਸ ਜਾਣ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਖਿਲਾਫ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ, ਸਮਾਜਵਾਦ ਬਾਰੇ ਚੇਤਨਤਾ ਆਈ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਰਚ ਮਿਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਿਸ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ 1942-43 ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ। 1946 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਿਆ ਅਤੇ 1947 ਅਕਟੂਬਰ ਨੂੰ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। 1946 ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਨੂੰਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਿਤੀ ਗਈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਾਸਪੋਰਟ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ 6-7 ਮਹੀਨੇ ਲਗ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਬੰਬਈ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਪਾਰਟੀ ਹੈਡ ਕੁਆਰਟਰ ਗਏ। ਉਹ 15 ਦਿਨ ਬੰਬਈ ਵਿਚ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਗਏ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਗਏ। <br /><br /> ਕਿਸੀ ਵੀ ਇੰਡੀਅਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮਿਓ ਮਿੱਲ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੇਨੇਡਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦੇ ਸਨ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। 1945 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਨ।

Date: 1985-03-11

Type: Sound

Format: audio/mp3

Rights: Copyright Dr. Hari Sharma. Please see the terms of use at http://multiculturalcanada.ca/cco_rights.htm

File size: Part one: 170,230 KB; Part two: 170,670 KB; Part three: 85,332 KB

Duration: Part one: 3:01:34; Part two: 3:02:02; Part three: 1:31:01